Μάθετε να αναπνέετε

Ενώ η λειτουργία της καρδιάς δεν φαίνεται, η λειτουργία της αναπνοής φαίνεται καθώς ο θώρακας φουσκώνει και ξεφουσκώνει. Η αναπνοή είναι αυτόματη αλλά μπορεί να επηρεάζεται και από τη βούληση ως ένα βαθμό. Οι δύτες π.χ. κρατάνε την αναπνοή τους λεπτά ολόκληρα. Πόσο μπορείτε να την κρατήσετε εσείς;

Η ένταση της προσοχής, η έκπληξη, ο φόβος μας «κόβουν την ανάσα», αλλά ευτυχώς που κανένας δεν μπορεί να σταματήσει την αναπνοή του μέχρι να σκάσει. Κανείς δε μας δίδαξε να αναπνέουμε. Μπορούμε όμως να αναπνέουμε καλύτερα; Φαίνεται πως ναι!

Ο θώρακας και οι πνεύμονες έχουν ελαστικότητα. για να μπει αέρας στους πνεύμονες πρέπει να συσπασθούν οι αναπνευστικοί μεσόπλευροι μύες, οι οποίοι σηκώνουν το θώρακα προς τα πάνω. Το διάφραγμα συσπάται και κατεβαίνει πως τα κάτω. Έτσι μεγαλώνει ο όγκος του θώρακα.

Με τη σειρά τους οι πνεύμονες τεντώνονται και φουσκώνουν. Ο αέρας μπαίνει από την τραχεία, διοχετεύεται στους μεγάλους και μικρούς βρόγχους και τελικά φουσκώνει τις κυψελίδες. Η δεύτερη φάση της αναπνοής αρχίζει από τις κυψελίδες που αγκαλιάζονται από πυκνό δίκτυο αγγείων και είναι συνεχής και ανεξάρτητη από τις φάσεις εισπνοής-εκπνοής. Το οξυγόνο περνά από τον αέρα των κυψελίδων προς το φλεβικό αίμα και το κάνει αρτηριακό και αντίθετα το διοξείδιο του άνθρακα περνά από το αίμα στις κυψελίδες για να αποβληθεί ως άχρηστο με την εκπνοή. Ο αέρας της εκπνοής έχει λιγότερο οξυγόνο και περισσότερο διοξείδιο.

Αναστεναγμοί

Το βάθος της κάθε εισπνοής δεν είναι ποτέ το ίδιο ακόμα κι όταν κοιμόμαστε. Αυξάνεται με τους αναστεναγμούς και μειώνεται με τον βαθύ ύπνο και την επιπόλαιη αναπνοή. Στον ξύπνιο μας αναστενάζουμε συχνά και ακούσια. Αυτό βοηθά όλες τις κυψελίδες να ανοίγουν και βελτιώνει την ανταλλαγή των αερίων. Οι κλειστές κυψελίδες δεν μπορούν να ανταλλάξουν αέρια. Οι αναστεναγμοί λοιπόν -οι βαθιές αναπνοές- από καιρό σε καιρό κάνουν καλό. Αυτό γίνεται υποχρεωτικά σε κάθε είδους άσκηση ή κόπωση, αλλά και οι εργαζόμενοι στα γραφεία μπορούν να αναστενάζουν πότε-πότε. Κάνει καλό!

Ελεύθερος θώρακας

Υπάρχουν αμέτρητες αιτίες που δεν αφήνουν το θώρακά μας να λειτουργήσει ελεύθερα. Αυτό αναγκάζει τους αναπνευστικούς μύες να συσπώνται εντονότερα και να κουράζονται. Για να προστατευθούν από την κόπωση προτιμούν να συσπώνται λιγότερο αλλά έτσι δεν ολοκληρώνεται η εισπνοή. Αποτέλεσμα: Αυξάνεται ο αριθμός των κλειστών κυψελίδων. Οι κυψελίδες κολλάνε και μαζεύουν εκκρίσεις. Η ανταλλαγή των αερίων δυσκολεύεται. Μεταξύ των συχνότερων αιτιών που εμποδίζουν τη φυσική αναπνοή είναι:

• Η παχυσαρκία: Δεν αφήνει το διάφραγμα να κατεβεί χαμηλά και βαραίνει το θώρακα
• Η πολυφαγία και ιδίως η κατάκλιση-ύπνος μετά το φαγητό: Για τον ίδιο λόγο πιέζεται και απωθείται προς τα πάνω το διάφραγμα από το γεμάτο στομάχι.
• Οι σφιχτοί στηθόδεσμοι και οι κορσέδες: Οι κορσέδες αναγκάζουν τις παχουλές κυρίες να αναπνέουν επιπόλαια, αλλά τους αχρηστεύουν το διάφραγμα το οποίο κυριολεκτικά φυλακίζεται.

Άσκηση και θωρακική αντλία

Η άσκηση είναι πολλαπλά χρήσιμη και για το αναπνευστικό μας σύστημα. Οι πνεύμονες ωφελούνται, όπως και η καρδιά. Ακόμα και με το απλό βάδισμα το «φυσερό» των πνευμόνων δουλεύει καλύτερα. Οι αναπνοές μας γίνονται πιο βαθιές, οι αναστεναγμοί συχνότεροι. Συγχρονίζεται συχνά το βάθισμα με τη βαθιά ανάσα, με το κράτημα της αναπνοής, με τη δυνατή εκπνοή που ξεφουσκώνει ολότελα το «φυσερό».

Η βαθιά εισπνοή διευκολύνει τη λειτουργία της θωρακικής αντλίας. Στη διάρκεια της εισπνοής, αναρροφάται περισσότερο αίμα μέσα στο θώρακα από τις περιφερικές φλέβες, ακριβώς όπως σε μια αντλία. Το δίδυμο πνεύμονες-καρδιά έχουν στενή συνεργασία. Η καρδιά εξασφαλίζει στους πνεύμονες το αίμα που χρειάζονται και εκείνοι με τη σειρά τους να της εξασφαλίσουν οξυγόνο για να ζήσει.

Το βουνό και η θάλασσα

Είναι μύθος ότι στα ψηλά βουνά ο αέρας είναι καθαρότερος. Έχει και λιγότερο οξυγόνο, που δυσκολεύει αν και «διεγείρει» την αναπνοή. Με άλλα λόγια, αναπνέουμε μεν από ανάγκη περισσότερο και βαθύτερα στα ψηλά βουνά, αλλά αυτό είναι μία πολύ καλή άσκηση του αναπνευστικού. Δίπλα στη θάλασσα ωστόσο βρίσκεται ο καθαρότερος και πλουσιότερος σε οξυγόνο αέρας. Εκεί κουραζόμαστε λιγότερο ασκούμενοι και αναπνέουμε καθαρό πράγματι αέρα. Τρέξτε στη θάλασσα, λοιπόν, αναστενάξτε, βγάλτε τα στενά ρούχα, χάσετε τα παχάκια σας. Οι πνεύμονές σας είναι δύο ανεκτίμητα περιστέρια και θέλουν να πετάξουν ελεύθερα μαζί σας. Μην τα φυλακίζετε.

Περιοδικό: ΥΓΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, τεύχος 37, σελ. 71-72